‘ALWAYS રહીશું સાથે’

imageમિત્રો વર્ડ પ્રેસના બ્લોગ માધ્યમથી પરિચયમાં આવેલ મિત્ર રીતેશભાઈ મોકાસનાએ તેમની પોતાની લખેલ નવલકથા પરથી ગુજરાતી ફિલ્મ ‘Always  રહીશું સાથે’ બનાવી છે. અને તેઓ પોતે આ ફિલ્મના પ્રોડ્યુસર પણ છે. એક નવા અલગ વિષય પર ગુજરાતીમાં ફિલ્મ બનાવવાનો તેમના આ નવતર પ્રયાસને સફળતાની ઉંચાઈ પ્રાપ્ત થાય તેવી અનેકાનેક શુભેચ્છાઓ અને ગુજરાતી ફિલ્મ જગતને પણ એક ઉંચાઈ પ્રાપ્ત થાય તે માટે સાથે મળી સહયોગ આપીએ તેવી અપેક્ષા સહ તેમની જાન્યુઆરીમાં   રીલીઝ થનારી ફિલ્મ ‘always  રહીશું સાથે’ વિષે માહિતી મારા બ્લોગમાં રાખું છું.

બેનર : કલ્પ સીને આર્ટ્સ
ડાયરેકટર : યુવરાજ જાડેજા
પ્રોડ્યુસર : રીતેશ મોકાસણા
આસી. ડાયરેકટર : મિહીર ઉપાધ્યાય
એકજી. પ્રોડ્યુસર : બાબુલાલ મોકાસણા
ફોટોગ્રાફી ડાયરેકટર : રાજીવ ચૌહાણ
મ્યુજિક ડાયરેકટર : સમીર-માના રાવલ
કથા : રીતેશ મોકાસણા – યુવરાજ જાડેજા
કોરિયોગ્રાફી : જય પંડ્યા
કાસ્ટિંગ ડાયરેકટર : પ્રકાશ જાડાવાલા
પ્રોડક્શન મેનેજર : કેયુર મહેતા
સંવાદ-ગીતકાર : યુવરાજ જાડેજા

ગાયક : ઓસમાન મીર, ઐશ્વર્યા મજમુદાર,પાર્થ ઓઝા, મિરાંદે શાહ,જીગરદાન ગઢવી વિગેરે.

સ્ટાર્સ : ઉમંગ આચાર્ય, ભરત ઠક્કર, તીલ્લાના દેસાઈ, પ્રકાશ જાડાવાલા, હર્ષ વ્યાસ, સોનાલી નાણાવટી, આનલ સુર્યાવાલા, કેયુર ઉપાધ્યાય, શૌનક વ્યાસ, ભૂમિ પંચાલ અને રિષભ મોદી વિગેરે.

 

Advertisements

આપ સર્વેને ને દિવાળીની શુભકામનાઓ, નવ વર્ષના અભિનંદન!

जिस रचना को हम दशकों से पढ़ते सुनते आए हैं वो आज भी कितनी प्रासंगिक है–

जलाओ दिये पर रहे ध्यान इतना
अँधेरा धरा पर कहीं रह न जाए।

नई ज्योति के धर नए पंख झिलमिल,
उड़े मर्त्य मिटटी गगन स्वर्ग छू ले,
लगे रोशनी की झड़ी झूम ऐसी,
निशा की गली में तिमिर राह भूले,
खुले मुक्ति का वह किरण द्वार जगमग,
ऊषा जा न पाये, निशा आ ना पाये
जलाओ दिये पर रहे ध्यान इतना
अँधेरा धरा पर कहीं रह न जाए।

सृजन है अधूरा अगर विश्व भर में,
कहीं भी किसी द्वार पर है उदासी,
मनुजता नहीं पूर्ण तब तक बनेगी,
कि जब तक लहू के लिये भूमि प्यासी,
चलेगा सदा नाश का खेल यूं ही,
भले ही दिवाली यहॉं रोज आये,
जलाओ दिये पर रहे ध्यान इतना
अँधेरा धरा पर कहीं रह न जाए।

मगर दीप की दीप्ति से सिर्फ जग में,
नहीं मिट सका है धरा का अॅंधेरा,
उतर क्यों न आयें नखत सब नयन के,
नहीं कर सकेंगे हृदय में उजेरा,
कटेंगे तभी यह अॅंधेरे घिरे अब,
स्वयं धर मनुज दीप का रूप आये
जलाओ दिये पर रहे ध्यान इतना
अँधेरा धरा पर कहीं रह न जाए।

***आप सभी को  सुरक्षित दीप पर्व की शुभकामनायें***

‘સ્ત્રી પેદા નથી થતી સ્ત્રી બનાવાય છે’ : બકૌલ સિમોન ધ બોઉઆર

19 મી સદીમાં જન્મેલા ફ્રેંચ લેખિકા ‘બકૌલ સિમોન ધ બોઉઆર’ પોલીટીકલ એક્ટીવિસ્ટ, ફેમીનીસ્ટ અને સોશિયલ થીયોરીસ્ટ હતા. તેમણે નોવેલ, નિબંધો, બાયોગ્રાફી, ઓટોબાયોગ્રાફી અને ફિલોસોફી પર મોનોગ્રાફસ, રાજકીય અને સામાજિક ઘટનાઓ વિષે લખ્યું છે.

‘બકૌલ સિમોન ધ બોઉઆર’ એ વાત પર જોર મુકે છે સ્ત્રીને પહેલા મનુષ્ય સમજવામાં આવે. સ્ત્રીની શારીરિક રચનાએ તેને સીમિત કરી છે અને અવરોધી છે. ‘સ્ત્રી પેદા નથી થતી સ્ત્રી બનાવાય છે’ સ્ત્રી જન્મતી નથી પરંતુ તેને બનાવાય છે કેમ કે તે વધુ ને વધુ પુરુષને જન્મ આપે. પુરુષપ્રધાન સમાજે વ્યાપક સ્તરે એવું ફેલાવ્યું કે સ્ત્રી માતૃત્વ વિના અધૂરી છે. કુંવારી, વિધવા, ત્યકતા અને માતા ના બની શકતી સ્ત્રી સમાજ માટે બોજ સમજવામાં આવતી અને માનવામાં પણ આવતું. પુરુષપ્રધાન સમાજની આવી સાજીશ સમજવા માટે એ જાણવું જરૂરી છે કે પૂરી દુનિયામાં સ્ત્રી-શરીર પર પુરુષોનો સર્વાધિકાર સુરક્ષિત છે. ઉતરાધિકાર અને સ્વામિત્વ માટે લગ્નવ્યવસ્થાની સ્થાપના વિચારણાપૂર્વક કરાઇ લગ્નવ્યવસ્થા બહાર જન્મેલ બાળક નાજાયજ અને તેની જવાબદાર સ્ત્રી-માતાને ગણવામાં આવી અને નાજાયજ બાળક વારસદાર ન ગણવામાં આવે એટલે કે લગ્ન વ્યવસ્થાથી જન્મેલ બાળક કાનૂની અને લગ્નવ્યવસ્થા વિના જન્મેલ બાળક ગેરકાનૂની અને પુરુષ કાનૂની અને ગેરકાનૂની સ્ત્રી સમજવામાં આવે અને આ કાનૂની ભેદભાવ વિશ્વભરમાં બનાવવામાં આવેલા.

જ્ન્મ થી જ સ્ત્રીને બનાવવાની પ્રક્રિયા શરુ થઇ જાય છે. તેના મનોવૈજ્ઞાનિક માનસની તૈયારી અને એવો માહોલ જન્મ પહેલા જ બનવા લાગે છે ભારતમાં અમુક સ્થળે એવી માન્યતાઓ છે દીકરીના જન્મ સાથે ધરતી ત્રણ આંગળ નીછે જતી રહે છે અને દીકરાના જન્મ સાથે જ ત્રણ આંગળ ઉપર આવે છે. ચીનમાં છોકરીઓના પગ નાના બનાવવા લોખંડના જૂતા પહેરાવવાની પ્રથા છે અમુક પ્રદેશોમાં છોકરીઓને ખાતના કરી દેવામાં આવે છે. સાથે અમુક સમય સુધી તો સાહિત્ય ભાષા પાઠ્યપુસ્તકો અને સમાજમાં એવું ચિત્રણ જ કરવામાં આવ્યું છે કે પિતાને અખબાર વાંચતા અને માતાને રસોઈ કરતી કરતી પુત્રને શાળાએ જતા અને પુત્રીને ઢીંગલાં ઢીંગલી રમતાં દેખાડવામાં આવતી એટલે સવાલ એ થાય કે કોઈ સમય તો હોય સ્ત્રીને અલગ સ્વરૂપે દેખાડાય આદિ સ્વરૂપ કહી શકાય તેવા ઇતિહાસમાં વિના જેન્ડર આધારિત અલગ પડ્યા વિના સ્ત્રી પુરુષ એકસાથે કામ કરતા અને નિર્ણય લેતા બતાવવામાં આવ્યા છે.’

શ્રમના મૂલ્ય અને વેતન જવાબદાર. ઘરેલું શ્રમ કે સ્ત્રીના કૃષિ શ્રમને શ્રમમાં ગણવામાં નથી આવતું. તેના પરિણમે અડધી દુનિયામાં શ્રમ દ્વારા મળેલ વેતન ઘરના મુખ્ય પુરુષના નામે ગણવામાં આવતા. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અનુસાર દુનિયાની 98 % આવક પર પુરુષોનો અધિકાર છે. ઉતરાધિકારના કાનુન પ્રમાણે આવક અને આવકના આધાર પર સંપત્તિ, સમાજ, શિક્ષા, ન્યાય અને રાજકારણ પર પુરુષોનું આધિપત્ય છે પુરુષની બરોબરીમાં આર્થિક અને રાજનીતિક સતત મેળવવામાં સ્ત્રીઓને હજુ ઘણો સમય લાગશે આદિ યુગની સ્ત્રી ઐતિહાસિક પ્રક્રિયામાંથી વર્તમાન સ્થિતિ સુધી પહોંચી છે જો કે આવક અને પુત્રધિકાર અને વિવાહ સંસ્થામાં કેદ સ્ત્રીના સામે પુરુષના વર્ચસ્વ વિરુદ્ધ લડાઈ લાંબી અને પેચીદી છે.
બાયોલોજીકલ ઐતિહાસિક કાળક્રમમાં પુરુષ સ્ત્રી બંનેએ વિકાસ કર્યો છે પરંતુ એવું મનાય છે કે સ્ત્રીની પાસે પ્રજનનની પ્રાકૃતિક અને સમૂહ સમાજ દ્વારા આપેલી પારિવારિક જવાબદારીઓ હતી એટલે પુરુષોના મુકાબલે ભૌતિક દોડમાં પાછળ રહી ગઈ તેનો વિકાસ પુરુષના મુકાબલે થોડો થયો એવું માનવામાં આવ્યું પણ પરિવારોનો વિકાસ થયો તેમાં સ્ત્રીની ભૂમિકા અવગણવામાં આવી વિકાસની વાત સામાજિકતા રાષ્ટ્રીયતા આંતર રાષ્ટ્રીયતા પર જોડાયેલી હોવા છતાં તેને માત્ર પુરુષોના વિકાસ સાથે જોડવામાં આવી. સ્ત્રી ઘરમાં હોવાથી તેના પર ધ્યાન આપવામાં ના આવ્યું અને બાહર પુરુષનું આધિપત્ય હોવાથી માની લેવામાં આવ્યું કે ઘર અને સ્ત્રી પર પુરુષનો જ અધિકાર છે સ્ત્રીનું સર્વસ્વ પુરુષ જ છે. આ રીતે સ્ત્રીના ચરિત્રની દોરીસંચાર પુરુષના હાથમાં આવી ગયો અને તેના બાહુબળથી ચાલતો સમાજ પણ એ જ અપેક્ષા કરવા લાગ્યો એવામાં બકૌલ સિમોન ધ બોઉંઆરનું કથન સાચું સાબિત થાય છે કે સ્ત્રી જન્મતી નથી તેને બનાવવામાં આવે છે બહાર જ નહી ઘર માટે નિયમ કાયદા તેના અચાર વિચાર ને આજે પણ ચકાસાઈ રહ્યા છે.પ્રકૃતિની રીતે સ્ત્રી શારીરિકરૂપમાં પુરુષથી જુદી છે પણ આ ભિન્નતા એટલી મોટી બનાવી દેવાઈ કે કાળક્રમે શરીર જ સ્ત્રી ની મુખ્ય ઓળખ બની ગઈ એ આજે પણ છે એના પરિણામે પુરુષ કરતા સ્ત્રી કેન્દ્રિત બજાર વિકસ્યા જેણે સ્ત્રીને સ્ત્રી બનાવી રાખવાની મોટી ભૂમિકા ભજવી અને અત્યારે પણ એ ચાલુ જ છે.

આદી યુગથી આધુનિક સ્ત્રીના બાયોલોજીકલ પક્ષ શરૂથી એક જેવો રહ્યો છે સમાજવિજ્ઞાનના અનુરૂપ લૈંગિક સ્વરૂપ અને ધારણાઓ સતત બદલાતી રહી છે.પુરાતન સમયમાં સ્ત્રીને સંપૂર્ણ રીતે એની પ્રજનન ક્ષમતાથી જોડીને દેખવામાં આવતી પુરુષ પોતાની અંદર એક નવા જીવનું સર્જન કરી શકતો નહોતો એટલે 50 ના દશક સુધી સ્ત્રીનું જીવન પ્રજનન ક્ષમતાની આસપાસ સમેટાઈ ગયું 1950 પછી પ્રજનનથી થતી હાનીકારક અસરોને લીધે સ્ત્રીના શરીર પર ધ્યાન આપવામાં આવ્યું અને પ્રજનન નિયંત્રણ કરવા અને રોકવાના ઉપાયો શોધાવા લાગ્યા અને તેનો ઉપયોગ સ્ત્રીના સારા સ્વાસ્થ્ય માટે સફળતાપુર્વક કરવામાં આવ્યો મસાલા ફૂટવા અને ઘંટી, કોલસા અને લાકડાંના ચૂલાની જગ્યાએ ગેસ ના ચુલા શોધાયા અને સ્ત્રીને ઘરકામના શ્રમમાંથી રાહત મળી.

સિમોન ધ બાઉઆરના સમય વખતે સમાજ એક બદલાવ માટે કરવટ લઇ રહ્યો હતો સિમોનના વ્યક્તિત્વમાં એક ખાસ પ્રકારની સાદગી હતી જે સ્ત્રીઓ માટે બનાવેલા નિયમો અને પુરુષ વર્ચસ્વ વાળા સમાજમાં માનવીના સમાનતાના ભાવથી પેદા થતી હોય સિમોનનું આખું જીવન સ્ત્રીની શારીરિક, માનસિક અને બૌદ્ધિક સ્વતંત્રતાનું પર્યાય બની ગયું સિમોન જીવનભર સ્ત્રીના શારીરિક આકર્ષણ ચહેરા પરના સૌંદર્ય પ્રસાધનોના ઉપયોગથી પુરુષોને આકર્ષિત કરવાની કોશિશના બેહદ વિરોધી હતા અને અંગત રીતે તેમણે માત્ર વિરોધ જ નહી પરંતુ ફ્રાન્સમાં લગ્ન અને પરિવારની અવધારણા થી અગળ વધીને સહજીવનની પસંદગી કરી. એવી સિમોન જ્યારે સ્ત્રી બનાવાય છે તેવું વક્તવ્ય આપે ત્યારે તો એની પાછળ તેની જૈવિક આધાર પર નક્કી કરવામાં આવેલા નીચલો દરજ્જો, શારીરિક ફેરફાર, જરૂરિયાતના હિસાબે સ્થાપિત મુલ્યો અને પુરુષ વર્ચસ્વના અનુરૂપ ઠોકી દેવામાં આવેલા સ્ત્રી વિરોધી મીથનું ખંડન એક આધારભૂત કારણ છે

લાગે છે કે પ્રાચીન કાળમાં સ્ત્રી જયારે પુરુષના ખભે ખભો મેળવીને આગળ વધતી હશે ત્યારે તત્કાલીન જરૂરિયાતોના હિસાબે બાળકોને જન્મ આપવામાં લાગી હશે ત્યારે તેને જબરદસ્તી નવા જંગલોની શોધ યુદ્ધો અને વિજયોથી દૂર કરી અને કબીલા, તંબૂ અને વસ્તીઓના જીવનમાં સમેટી હશે અને પછી તે કદીય તેમાંથી આઝાદ ના તેની આસપાસ નિયમ અને મિથક થોપ્યા હશે આદિ સમાજની સ્ત્રીનું જીવન સભ્યતાઓના વિકાસની સાથે સાથે વિકસતું રહ્યું અને આજે એની પતનશીલ વ્યવસ્થાના રૂપમાં આપણે તેને જોઈએ છીએ.

સ્ત્રી પુરુષ વચ્ચે જેન્ડરનો ભેદ પ્રાકૃતિક છે પણ તે ભેદ સ્ત્રી પુરુષ વચ્ચેનું, સ્ત્રીઓની સમાજિક પરાધીનતા કે ઉત્પીડન કે સામાજિક અંતરનું કારણ નથી. સ્ત્રીઓની પરાધીનતા, ઉત્પીડન, નીચલો દરજ્જો , પુરુષ વર્ચસ્વવાદનું મૂળ કારણ સમાજિક આને આર્થિક છે. આ સામાજિક ઢાંચો જ સ્ત્રી માનસને નિયત્રિત કરે છે. આ અર્થમાં સિમોન ધ બાઉઅરનું કહેવું સાચું છે સ્તરના સમાજિક આર્થિક અસ્તિત્વ પારિવારિક જીવન અને આંતરજગત સમય વિશેષના સમાજ નિર્મિત છે અંગત સંપત્તિ રાજ્યસત્તા અને પરિવારના ઉદ્દભવ પહેલાની આદી સ્ત્રી સ્વતંત્ર હતી વર્ગ આધારિત સમાજની સમાપ્તિ બાદ સ્ત્રી ફરીથી સ્વતંત્ર થશે

આદિ સ્વરૂપનો મતલબ જો પ્રાકૃતિક સ્વરૂપથી હોય તો એ તો કેવળ સ્ત્રી શરીરનું માંસ-પીંડ છે. કદાચ સ્ત્રીને સ્વયં ખબર હોતી નથી કે તેની આસપાસનો સમાજ જન્મ સાથે જ સ્ત્રીના નામનો થપ્પો મારી દે છે. તેની સાથે એવો જ વ્યવહાર કરવા લાગે છે તેની ચેતના પર થતી અસરને કારણે સ્ત્રી સ્વયં જ સ્ત્રી સ્વરૂપમાં ઓળખાવા લાગે છે. સ્ત્રી ઉચિત વ્યવહાર કરવા લાગે છે. સ્ત્રી ઉચિત વ્યવહાર સામાજિક સંરચના છે પ્રત્યેક સમાજમાં તેના નિયમો અલગ અલગ હોય છે પરંતુ સ્ત્રી પુરુષની સરખામણીએ વંચિત અને અન્યાયગ્રસ્ત છે.

જો કે બાળકના જન્મ પહેલા જ પૃષ્ઠભુમિ બંધાઈ જાય છે કે બાળક કયા કુળ, કયા પરિવારમાંથી છે તેના પરથી જ નક્કી થઈ જાય છે કે ગર્ભસ્થ શિશુને પારિવારિક,સમાજિક, સંસ્કૃતિક અનુવાંશિક ઉતરાધિકારના રૂપે શું મળવાનું છે બાળકનો જન્મ એક પરંપરા ઉતરાધિકાર સાથે થાય છે અને જન્મની સાથે શરુ થઇ જાય છે પછી તે ઈચ્છે તો વિદ્રોહ કરી કરી શકે પરંતુ હોશ આવતા પહેલા જ કદાચ તેને એટલો બનાવી ચુક્યા હોય છે કે તે વિદ્રોહ કરવા ઈચ્છે છે કે નહી ઈચ્છે છે તો વિદ્રોહની દિશા શું હશે એટલે કે પેદા થવું કે બનાવવું તે અલગ ઘટનાક્રમ નથી સિવાય કે જન્મ તો એક જ રીતે થાય છે પણ બનાવાય છે અલગ અલગ રીતે એ પણ એકલા સ્ત્રી પુરુષ નહિ પરંતુ અલગ અલગ સમાજિક પારિવારિક બીબા અનુસાર સ્ત્રીઓને અન્ય સ્ત્રીઓ થી અને પુરુષોને અન્ય પુરુષોથી અલગ અલગ અને આ બીબાં પણ કોઈ ઠોસ અનન્ય નથી હોતા કે તેમાંથી નીકળતી દરેક પ્રતિમા એક બીજાની પ્રતિકૃતિ હોય કહેવાનો મતલબ એ કે માનવીને જન્મની સાથે બધું ગોઠવેલું મળે છે તે પણ ઘણી હદ સુધી નિશ્ચિત પણ એક હદ સુધી અનિશ્ચિત હોય છે વાસ્તવમાં મનુષ્યનું આદિ પ્રાકૃતિક રૂપ શું છે તે આપણે નથી જાણતા જેવું બનાવાય એની વિરુદ્ધ વિદ્રોહની ક્ષણ આપણે કહીએ તો છીએ કે સ્ત્રી પેદા નથી થતી બનાવાય છે પણ મતલબ એ નીકળે શકે છે કે આવી નહિ બીજી રીતે પણ બનાવી શક્યાં હોત જેવી પેદા કરીએ છીએ તેવી પણ કયા બને છે કોઈપણ બીજી રીતે બનવા બનાવવાની વાત જ કરી શકીએ છે એટલે કે મનુષ્ય આદી મનુષ્ય પણ પ્રાકૃતિક નહિ સંસ્કૃતિક પ્રાણી છે અને પ્રકૃતિને તોડવા મરોડવામાં બદલવાની દિશામાં વિકસિત થયો છે એવી દિશા ક્યાંક કયાંક કોઈ કોઈ સંસ્કૃતિમાં પ્રકૃતિને અનુકુળ ( જેમ કે પરંપરાગત ભારતીય સંસ્કૃતિમાં ) પરંતુ આધુનિક સંસારમાં અધિકતર પ્રકૃતિની પ્રતિકુળ દિશા જ છે સ્ત્રીના આદિ સ્વરૂપ વિષે વિચારવું હોય તો વન્ય ગુફા નારીની કલ્પના કરી શકાય અથવા તો સ્ત્રી શરીરના અંત સ્ત્રાવો કે હોર્મોન્સના કારણે નિર્મિત થતી કોઈ બુનિયાદી સ્ત્રી સ્વભાવની.

આજે આપણી દૃષ્ટિ પેઢીઓથી ચાલી આવતી પરંપરા અને તેમાં થયેલા ફેરફાર અને એ પછી અપનાવેલી આધુનિકતાના વિચારોથી બને છે. આપણે જોયેલાં દાદી, નાની, સાસુ, નણદના સંબધોમાં આવતી સ્ત્રીઓને હંમેશા પારિવારીક સામાજિક મુલ્યોમાં જકડાયેલી જોયેલી. આ મુલ્યો સંપૂર્ણપણે બેડીઓ જ હતી જેમકે સામાજિક સન્માન અને સુરક્ષા પિતા અને પતિની આર્થિક સ્થિતિના અનુરૂપ સંપન્ન. જેનો સીધો અર્થ એવો કે ખાવા પહેરવા અને રહેવા માટે મૂળભૂત સુવિધાઓ અને શિક્ષા ક્ષેત્રમાં પણ એટલા જ આગળ વધવાની છૂટ હતી જેમાં પારિવારિક દાયરા અને મુલ્યોની પસંદગી થઇ શકે. પોતાની અભિવ્યક્તિના સ્તરે એક મુશ્કેલી એ હતી કે સ્ત્રી અને પુરુષ વચ્ચે સૈદ્ધાંતિક અને વ્યવહારિક રૂપથી ઊંડી તિરાડ હતી. પુરુષોના નિર્ણય સ્ત્રીએ માનવા પડતા કેવળ ભારત જ નહી દુનિયાની બધી જ સભ્યતોમા સ્ત્રીને બાયોલોજીકલ કારણોથી ગુલામ બનાવવાની શરૂઆત કરી હતી અને તેના માટે નિયમો અને મીથકોની ભયંકર જેલ બનાવી દેવામાં આવેલી.

ફેસબુક એક ડીજીટલ કનેક્શન

ફેસબુકનું ભારતમાં આગમન થયું તે પહેલાં ભારતમાં લોકોએ ઓરકુટ ઉપયોગ કરવાનું શીખી લીધું હતું ઈન્ટરનેટ આસાન થઇ ગયું હતું અને એક મંચ મળી ગયેલ જ્યાં લોકો પોતાના જુના નવા મિત્રોને શોધીને ફરીથી ડીજીટલ કનેક્ટ થઇ રહ્યા હતા પરંતુ રાજનૈતિક વિવાદોનો અખાડો કે નવા કવિઓનો ઉભારવાનો મંચ નહોતો બનેલ વધારેમાં વધારે લોકો એકબીજાને ફોટા મુકીને દેખાડતા કે કોઈક જૂની વીતેલા દિવસોની વાતો થતી ઓરકુટ ઉપયોગ શીખી ચુકેલા લોકોને ફેસબુક મળતા જાણે કે દુનિયા જ બદલાઈ ગઈ, જાણે એક ખજાનો હાથ લાગી ગયો જેની સાથે સરસ દિવસો વિતાવેલા તે લોકો ફરી મળવા લાગ્યા

ફેસબુક અને ગૂગલના ઉપયોગથી એક વાતનો ભ્રમ તૂટી ગયો કે લખવા માટે ભણવું જરૂરી છે. બધાજ જ્ઞાની ગુગલીઆ જ્ઞાનથી ભરેલા યૌદ્ધાઓએ પોતાનો અડ્ડો જમાવી દીધો. સીધી ભાષમાં કહીએ તો જ્ઞાનની અંધાધૂંધી ચાલુ થઇ ગઈ ચાલીશ પચાસ વર્ષથી એકની એક જ ગોખેલી વાતની સામે ગુગલની આજ સુધીની જાણકારી ધરી દેવાવા લાગી જો કે ફેસબુકે આપણી એવી આવડતને નીખારી કે કોઈપણ જગ્યાએ તૂટી પડો કે ઘુસી જાવ પછી દેખ્યું જશે. જો કે આવા અંતરાયો વચ્ચે પણ એવા સારા સંવાદો કે ચર્ચાઓ પણ થવા લાગી કે જો કદાચ ફેસબુક ના હોત તો સંભવ છે કે અમુક માહિતીથી વંચિત રહી જવાત.

એવું લાગવા લાગ્યું કે સાહિત્યનો ફેસબુકીય સુવર્ણકાળ શરુ ગયો. દરેક લોકો કી- બોર્ડ પર તૂટી પડી રચનાઓ મુકવા લાગ્યા અને ઘણા દિવસો સુધી વાહ-વાહ ચાલવા માંડી.અને તેના રચનાકાર જો મહિલા હોય તો કહેવું જ શું? ચાર સેંકડમાં જ ચાલીશ લાઈક આવી જાય. જેટલા સમયમાં પોસ્ટ પૂરી ખુલે પણ નહિ તેટલા સમયમાં તો લોકો પસંદ પણ કરી લે. ઘણીવાર તો એવું પણ જોવા મળે કે કોઈ મહાન રચનાકારનો માલ કોઈ પોતાની દીવાલ પર મૂકે અને નીચે કાયદેસર રીતે રચનાકારનું નામ લખવાનું અહેસાન પણ કરે, તો પણ ઘણા લોકો ‘સી મોર’ પર ક્લિક કરે નહિ અને લાઈકનું લેબલ ચિપકાવી દે કે કમેન્ટમાં ‘કેટલું સારું લખો છો’ કે ‘તમારી પાસે સરસ આવડત છે’ ‘કયાંથી મેળવી આટલી સરસ આવડત? વગેરે વગેરે…જબરદસ્ત દોર આવ્યો ‘તું મને ખંજવાળ, હું તને ખંજવાળું’

એક એવો પણ ટ્રેન્ડ ચાલ્યો જેમાં ખાસ પ્રકારની પોસ્ટ કે કમેન્ટ કરવાથી કોઈ ખાસ ગ્રુપના સભ્ય બની ગયા હોય તેવું માનવા લાગ્યા અને પાછુ તેમના મન કે મત મુજબ પોસ્ટ કે કમેન્ટ ના કરવાથી કમેન્ટમાં કે ઇનબોક્સમાં ગાળો આપવાનું ચાલુ કરી દેવાનું જાણે કે ફેસબુક પર એક પ્રકારની ગ્રુપબાજી થવા લાગી અને ‘વ્હોટ જ ઇન યોર માઈન્ડ’ ને બદલે તેમના હિસાબ મુજબ પોસ્ટ કમેન્ટ થવી જોઈએ નહિ તો અન્ફ્રેન્ડ કે બ્લોકનું હથિયાર વાપરવાનું.

ફેસબુક પર સેક્યુલર ફેક્યુલાર અને આપ્યુલાર પોપ્યુલર યુગ પણ શરુ થઇ ગયો દેશની રાજનીતિને દિશા આપવાવાળા દરેક ઈ-ચોતરા પર સીધે સીધા જ પોલીટીક્સ ડીલ કરવા લાગ્યા જે લોકો ફેસબુકના આવ્યા પહેલાં ભાગ્યે જ રાજનીતિ જેવા મુદ્દે ચર્ચા કરતા તેવા સામાન્ય ફેસબુકિયા લોકો પણ રોજ દુકાન ખોલીને અડ્ડા જમાવવા લાગ્યા. રાજનીતિ હાવી થઇ ગઈ અને લોકોમાં કડવાહટ દેખાવા લાગી.

ઈન્ટરનેટ પર આસાનીથી ઉપલબ્ધ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી ફોટા સાથે છેડછાડ કરવાનો નવો પ્રયોગ પણ દેખાવા લાગ્યો છે ક્રિયેટીવીટી વધી સાથે સાથે નકારાત્મકતાનો ગ્રાફ પણ ઘણો ઉંચે ગયો.

જેને ક્યારેય મળ્યા ના હોઈએ તેને માત્ર એટલા માટે સમર્થન ના આપવાનું હોય કે પછી તે મારી પોસ્ટને સમર્થન નહિ આપે. ફેસબુકને ડીજીટલ કનેક્શનની જેમ લેવું જોઈએ જેને કયારેય ના મળ્યા હોઈએ તેમની સાથે ક્યારેય મુલાકાત થશે કે નહિ તે પણ ખબર નથી હોતી, પણ જે લોકો પહેલાથી પરિચિત છે તેમની સાથે અને ફેસબુકથી પરિચિત થયેલા અમુક લોકો સાથે ઘણા સારા મજબુત જોડાણ પણ થઇ શકે છે.

સ્ત્રી હંમેશા રહસ્યમયી આલેખવામાં આવી.

સભ્ય સમાજની શરૂઆતમાં સ્ત્રી શ્રેષ્ઠ હતી. આધિપત્યના આક્રમણોથી દૂર, આડંબરવાળા પૂર્વગ્રહો વિનાના સ્વાભાવિક સ્વરૂપમાં, પ્રાકૃતિક ગુણોથી ભરેલી, શરીરની બાબતમાં બળવાન,નેતૃત્વ કરવાની ક્ષમતા ધરાવતી,યુદ્ધ કરવામાં અને શિકાર કરવામાં પુરુષની સહાયક બનતી, તેનામાં બધાને સાથે રાખીને આગળ વધવાની શક્તિ હતી. તે ટોળામાં આગળ ચાલતી, પોતાના જીવનસાથી પોતે પસંદ કરતી. ‘વોલ્ગાથી ગંગા ‘ માં લખેલ છે કે સ્ત્રીની ભુજાઓ પુરુષની જેમ ભુજાઓ બળવાન હતી. જો કે સંગઠન શક્તિ શરીરની શક્તિથી નહિ પણ માનસિક લચીલાપણથી આવે છે. સ્ત્રીમાં લચીલાપણું હોય છે એટલે જ બધા કાયદાના બંધન સ્ત્રી માટે જ હતા. અત્યારના વર્તમાન લગ્નવ્યવસ્થામાં પણ સ્ત્રી જલ્દીથી પોતાના ઘરમાં જ્યાં ફરીવાર રોપવામાં આવે છે ત્યાં પણ તે પોતાની એક જગ્યા બનાવવામાં કામયાબ થાય છે અને મોટેભાગે નિપુણતાથી સંચાલન કરે છે એ વાત અલગ છે કે અસ્તિત્વ બચાવવા તે પોતાનું સમગ્ર જીવન તેની રચનાત્મકતા અને સમસ્ત શક્તિ હોમી દે છે.

સદીઓથી વૈધવ્ય, સતીત્વ, વાંઝીયાપણું પડદાપ્રથા, અશિક્ષા, કડક નિયમો, ચરિત્ર માટેના ક્રૂર ચોકઠાંમાં ઝોલાં ખાતી સ્ત્રીની શક્તિ કમજોર પડી ગઈ. પોતાની અસ્મિતા પોતાના અધિકાર અને ચેતનાથી અજાણ સ્ત્રી પોતેજ ઘણા પ્રકારની સમજુતી કરવા લાગી છતાયે પરિવારમાંથી મળતા સંસ્કારોથી સ્ત્રીએ પોતે જ પોતાને હારેલી માની લીધી સંયુક્ત મોટા પરિવારોમાં સ્ત્રીઓએ એકમાત્ર મુલ્યવાન જીવનની આહુતી આપી દીધી દીકરીનું લગ્ન જેટલું ઊંચા ઘરમાં થાય તેટલું તેનું જીવનનું મોટું બલિદાન.

સાહિત્ય,ભાષા,શાસ્ત્રો પણ સ્ત્રીને શરીર બનાવવામાં અને ભરમાવવામાં મોટી ભૂમિકા છે. વિશ્વની લગભગ દરેક ભાષામાં સાહિત્યમાં સ્ત્રી સુકોમળ,મધુર અને કામિનીના રૂપમાં ચરિત્ર કરવામાં આવી છે. કમર,નિતંબ, હોંઠ, નયન, ડોક ચહેરાના શૃંગારિક વર્ણન તેને ગજગામિની બનાવી દે છે. તેના સૌંદર્ય જ નહિ પણ તેના શૃંગાર તેના વસ્ત્ર આભૂષણમાં જ એટલી સુંદરતા દેખવામાં આવી કે તેના પર જ નખશીખ પોથીઓ ભરાઈ। ઉંમરના પ્રમાણે નાયિકાઓના પ્રકાર પણ બન્યા સવાલ એ છે કે પ્રકૃતિની બનાવેલી કઈ ચીજમાં સુંદરતા નથી? પરંતુ સ્ત્રીના અપ્રિતમ પ્રાકૃતિક ગુણોને બદલે સ્ત્રીના શરીર સૌન્દર્યના વખાણ સાહિત્ય અને શાસ્ત્રો પ્રત્યે નહિ પણ તેના રચનાકાર પ્રત્યે સંદેહ પેદાન કરે છે. આવી પ્રકૃતિની સ્ત્રી ગાયબ થઇ ગઈ અને  હંમેશા  રહસ્યમયી આલેખવામાં આવી.

પ્રકૃતિની વ્યવસ્થામાં સ્વચ્છંદતાની મનાઈ છે. સામાજિક મુલ્યોની રક્ષાની સંપૂર્ણ જવાબદારી સ્ત્રીના ખભે નાખી પુરુષ એ મુલ્યોના પાલન પ્રત્યે ગેર જીમ્મેદારની હદ સુધી લાપરવાહ થાય છે. આજની સ્થિતિ પુરુષપ્રધાન સ્વચ્છંદ વ્યવસ્થાને કારણે ઉભી થઇ છે। દહેજ-હત્યા ભ્રુણ-હત્યા અને બળાત્કાર તેનું પરિણામ છે.કારણોની પળોજડમાં પડ્યા વિના આ અપરાધોને માટે સ્ત્રી ‘સ્ત્રીની દુશ્મન સ્ત્રી’ કહી.આજ પણ વ્યવસ્થા રચવાવાળાઓ દોષ સ્ત્રીને માથે ચડાવી દેવાની સાજીશ ચાલુ જ છે.

આજે ઘણા પુરુષો સારા છે પણ શું પરિસ્થિતિ સામાન્ય છે? પિતાની સંપત્તિમાં હક્ક જતો કરવો, સવાલ કોઈના મનમાં નથી ઉઠતો લગ્ન બાદ સેવિકાની જેમ ગણવામાં આવે છે. ઘણીવાર સવાલ પૂછતી સ્ત્રીઓને ઝગડાખોર કુલટા કહેવામાં આવે છે. જે પરિવાર કે સમાજમાં પતિ પરમેશ્વર માનવામાં આવે તે વાતાવરણમાં ઉછરેલો પુરુષ સભ્ય પોતાને સ્વયંભૂ માને છે અને સ્ત્રીને સામાન અને સેવિકાથી વધુ નથી ગણતો.

સત્ય એ છે કે સ્ત્રીની ગરિમા પુરુષ નથી. સ્ત્રી તો સ્વયં અતુલનીય રૂપથી મહત્વપૂર્ણ છે પરંતુ હાલત બહુ જ વિડંબનાપૂર્ણ એ છે કે સ્ત્રીને ગર્ભાશયની ભેટ તેની પ્રથમ ઓળખ છે ગર્ભધારણ પ્રકૃતિનું એક વરદાન છે અને તેને લીધે જ સ્વચ્છંદ કે અધીર થવું તેનો સ્વભાવ નથી છતાં સ્ત્રીના શરીર પરના નિયમો નક્કી કરવાના અધિકાર પુરુષ પાસે કેવી રીતે હોઈ શકે? સ્ત્રી માટે શું યોગ્ય અયોગ્ય છે તે સ્ત્રી સારી રીતે જાણે છે જો સ્ત્રી પોતાના અધિકારોનો ઉપયોગ કરવાની આઝાદી મેળવે તો પુરુષ સ્વયં અનુશાસિત ના થઈ શકે? પુરુષપ્રધાન વ્યવસ્થાએ સ્ત્રી માટે ચરિત્રના નિયમો નક્કી કરવામાં બંને બાજુ પોતાના પક્ષે રાખી એક બાજુ ઘરેલું સ્ત્રી અને બીજી બાજુ બજારુ સ્ત્રી. શું કોઈ સ્ત્રી પોતે બજારુ થવા માંગે છે? તેમાં તેને સુખ છે?

એટલે જ આજની સ્ત્રીનો નવી જ એક ચહેરો ઉભરી આવ્યો છે જે છે વિદ્રોહી સ્ત્રીનો જે સમાજથી નારાજ અને એકલી રહેવાનું પસંદ કરે છે સ્ત્રીના ચરિત્ર પર સવાલ ઉઠાવવો તે સ્ત્રીના અસ્તિત્વ પર સવાલ કરવા બરાબર છે.

આજની સ્ત્રી બહુ જ દુવિધાઓ વચ્ચે છે શું સાચું શું ખોટું એનો નિર્ણય કરવામાં બહુ જ પરેશાની ઉઠાવવી પડે છે આજે તેની પાસે અધિકાર તો છે પણ સામાજિક માન્યતાઓ તેની સાથે નથી આજના ભૌતિકતા યુગમાં તેને પોતેજ કોમોડીટી બનવાથી કેવી રીતે બચવું? ચેતના સ્તર પર આજની જાગૃતિ ધૂંધળી છે ઘણા બધા મામલામાં તે શરીરનો ઉપયોગ કરવા લાગી છે પરંતુ તેને શું એ તેની મંઝીલ સુધી લઇ જશે ખૂલાં કપડા પહેરવા કોઈ ગુનો નથી પરંતુ તેની પાછળનો આશય સાફ છે કે નહિ શું પોતે શરીરતી એટલી મુક્ત છે જો નહિ તો શરીર પ્રદર્શન ને સ્વયમાં પોતાનું હથિયાર બનાવે છે તેમાં પાછળ પહાડ અને આગળ ખાઈ છે. શું કપડાંથી પ્રગતી આવશે? આદિવાસી સ્ત્રીઓ જેઓ શરીરનું ઉપવસ્ત્રઅન નથી પહેરતી અને તેના કપડાં ઘૂંટણ સુધી હોય છે પરંતુ તે અશ્લીલ નથી લગતી કેમ કે તેઓ પોતાની લડાઈ લડવામાં સમર્થ હોય છે દેહપ્રદર્શન એમના આશયમાં સામીલ નથી હોતું પ્રદર્શનની આશયથી પહેરાતાં કપડાં સ્ત્રી ના શરીર- રૂપને જ દેખાડે છે. સ્ત્રીએ પોતાની અસ્મિતા ઓળખવાની છે.

જ્યાં સ્ત્રી પોતાના માટે આર્થીક આધાર ઉભો નથી કરતી સંગઠિત થઇ પોતાની લડાઈ નથી લડતી પોતાના નિર્ણયો પોતે નથી કરતી ત્યાં સુધી સહજીવનમાં કોઈ સુખ નથી પુરુષની માનસિકતા જ નથી કે સ્ત્રીની માનસિકતા બદલે। સ્ત્રીએ જ જાતે માનસિકતા બદલી સ્વાવલંબી થવું જરૂરી છે પિતા, ભાઈ કે પતિ તેનો દીકરી બહેન કે પત્ની તરીકે ગર્વ લે તે જરૂરી છે અને તો જ આવનારી પેઢીમાં બદલાવ લાવી શકાય.

 

નફાની જાળમાં ફસાયેલું મેડીકલ વિજ્ઞાન

મેડિકલ વિજ્ઞાનમાં થયેલા વિકાસને કારણે માનવતા એક એવા પડાવ પર આવી ગઈ છે કે એક સમયે પ્લેગ જેવી બીમારીએ યુરોપની એક તૃતીયાંશ આબાદી ખત્મ કરી દીધેલી, જેનો ભારતના લોકોમાં તો ડર પેસી ગયેલો અને પ્લેગ જેવું નામ પણ જીભ પર આવવા દેતા  નહિ. આજે તે બીમારી સંપૂર્ણ રીતે કાબુમાં છે. અનેક ડોકટરો અને વૈજ્ઞાનિકોની અથાગ મહેનત અને માનવતાએ આ સફળતાની મંઝીલ મેળવેલી. પરંતુ આજે ફરી એકવાર માનવીની સામે એ સમય પાછો ફરી રહ્યો છે, તેનો ભય ઉભો થયો છે જેનું કારણ દવાઓના વિનાકારણ અને ગેર વૈજ્ઞાનિક ઉપયોગ છે.

એક તાજા અભ્યાસ પ્રમાણે ભારત દુનિયામાં એન્ટીબાયોટિક દવાઓના સૌથી વધુ ઉપયોગ કરતા દેશોમાંથી એક દેશ તરીકે સામે આવ્યો છે. 2000-2010 સુધીના દશકમાં ભારતમાં આ દવાઓના ઉપયોગમાં 62% વધારો થયો છે. આ સમયમાં વિશ્વમાં 36% પ્રમાણ રહ્યું છે. ચીન ભારત કરતા એન્ટીબાયોટિક દવાઓના ઉપયોગમાં ભારત કરતા પાછળ છે. આમ તો અમેરિકા એન્ટીબાયોટિક દવાઓના ઉપયોગમાં આગળ છે. પરંતુ પહેલા કરતા ઉપયોગમાં ઘટાડો થયો છે. ત્યાં કુલ વસ્તી ઓછી હોવાને કારણે કુલ વપરાશ ભારત અને ચીન કરતા ઓછો છે.

એન્ટીબાયોટીક દવાઓના વપરાશમાં વધારાનું કારણ એ નથી કે લોકો ની તંદુરસ્તીની સુવિધાઓ પહેલા કરતા વધુ થઇ છે અભ્યાસકર્તા ઓના કહેવા પ્રમાણે વપરાશના વધારાનું મુખ્ય કારણ વિના કારણ તથા ગેર વૈજ્ઞાનિક વપરાશ છે. આમ  જોઈએ તો એન્ટીબાયોટીક દવાઓ એક ખાસ પ્રકારના જીવાણુઓ- બેક્ટેરિયાના કારણે થતી બીમારીઓમાં જ કારગર સાબિત થાય છે.જેમ કે ઝાડાના અમુક મામલામાં ટાઈફોઈડ, ચામડી, ફેંફસા તથા લોહીના ઇન્ફેંકશન વગેરેમાં. પણ દરેક ઇન્ફેકશન બેક્ટેરિયાના લીધે નથી થતાં પરંતુ અડધાથી વધુ ઇન્ફેકશન એક અલગ પ્રકારના જીવાણું- વાયરસ ને કારણે થાય છે. જેમ કે સર્દી, ઝાડાના અમુક મામલામાં, વધુ તાવમાં, ડેન્ગ્યુ, ચિકનગુનિયા તથા અન્ય અનેક વાયરલ તાવમાં. જેના ઇલાજમાં એન્ટીબાયોટીક દવાઓ અસર કરતી નથી અને  આવા ઇન્ફેકશનમાં એન્ટીબાયોટીકની કોઈ જરૂર હોતી નથી. છતાયે ઘણીવાર એવું થાય છે કે આ બધી બીમારીઓમાં કારણ વાયરસ છે કે બેક્ટેરિયા? તે જોયા વિના જ એન્ટીબાયોટીકનો ઉપયોગ કરાય છે. આનાથી એક તરફ તો  આર્થિક નુકશાન થાય છે અને બીજી તરફ આવી એન્ટીબાયોટીક બેકાર જવાનો ખતરો ઉભો થાય છે કેમ કે આ એન્ટીબાયોટીક દવાઓના અંધાધૂંધ ઉપયોગથી બેકટેરિયાની મોટી સંખ્યા માટે આ દવાઓ અસરહીન બની ગઈ છે. એટલે કે આવી દવાના કારણે બેક્ટેરિયા વિકસિત બન્યા એવું બન્યું.

ટીનેજ અને યુવાનોમાં ગાંજા-ચરસનું વધતું ચલણ

આજકાલ તમામ પ્રકારના દિવસ મનાવવાનું ચલણ છે એવી જ રીતે એક વર્લ્ડ વીડ દિવસ મનાવાય છે.

ગાંજાને અગ્રેજીમાં વીડ Weed કહે છે અને મેક્સિકોમાં માર્જુઆનાથી ઓળખાય છે. એક એવો છોડ જેમાંથી ગાંજો, ભાંગ, ચરસ મળે છે. હવે આ ગાંજાનું સેવન અમેરિકાના અમુક રાજ્યોમાં કાયદેસર થયું છે. ખુદ ઓબામા જણાવે છે કે ગાંજો આલ્કોહોલ જેટલો નુકશાનકારક નથી. પ્રેસિડેંટ નિક્સનના સમયે બનેલી કમિટીની રાય પર કોઈ ફેંસલો થઇ શકેલ નહિ પરંતુ ઓબામાના સકારાત્મક વલણને કારણે ત્યાં ગંજેડિયોને ખાસી રાહત થઇ ગઈ. પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બિલ ક્લીન્ટન પણ તેના સમર્થનમાં કહ્યું કે તેમણે ખુદ જવાનીમાં તેનું સેવન કરેલ. પરંતુ કમાલની વાત એ છે કે આ જ ગાંજાના સેવનને રાજીવ ગાંધીની સરકારે 1985માં અમેરિકાના જ દબાણથી પ્રતિબંધિત કરી દીધેલ. ગાંજાને નારકોટીક્સ ડ્રગ્સ એન્ડ સાઈકોટ્રોપિક સબસ્ટન્સ એક્ટ અનુસાર પ્રતિબંધિત કરવામાં આવેલ જેથી તેના કારણે સ્મોક,હેરોઈન તથા કોકીન જેવા ડ્રગ્સનો પડદંડો મહાનગરોમાં જામી શકે. જે ઘણું જ નુકશાનકારક હતું ઉપરાંત સીધેસીધું મોતની નજીક લઇ જનારું હતું પણ અધિક નફાકારક હતું.

ચીનમાં છ હજાર વર્ષ પહેલા ગાંજાના પ્રયોગને પ્રમાણ મળે છે વૈદિક યુગમાં પણ તેના પ્રમાણ મળી આવે છે. એટલે એવું પણ નથી કે ગાંજો આર્યવ્રતની શોધ છે ચીનમાં તેના ઔષધીય અને વ્યવસાયિક ઉપયોગના પુરાવા હજારો વર્ષ પહેલાં મળી આવે છે મહાન સામ્રાજ્યના સમયે તેના છોડના રેશમથી વસ્ત્રો બનાવાની કળા પણ વિકસેલી અને તેના બીજા પણ ફાયદા હતા.

ઘણા વિદ્વાનો તેમાંથી નીકળતા રસને સોમ રસ કહે છે પરંતુ તે સત્ય નથી. સોમની વેલો હતી. ગાંજા ના છોડમાંથી જે રસ નીકળે છે તેને ચરસ કહેવાય છે અને પ્રાચીન કાળમાં તેનો ઔષધીય ઉપયોગ થતો. કદાચ તેની આ ક્ષમતાને લીધે તેને કાયદેસર કરવાની માંગ શરુ થઇ હોય. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર સમુદ્ર મંથન વખતે જે અમૃત મળી આવેલ તેના અમુક ટીંપા ધરતી પર પડવાથી તેમાંથી ગાંજાના છોડ ઉગ્યા. અમુક જ્ઞાનીઓ એવું મને છે કે અમૃતનું સામર્થ્ય બહુ વધુ હોવાથી તેને બેલેન્સ કરવા ખુદ શિવ ભગવાને તેમના શરીરમાંથી તેને ઉત્પન્ન કરેલ અને તેમના અંગમાંથી નીકળવાને કારણે તેનું એક નામ અંગ્જા પણ કહેવાય છે જેને સમયની સાથે ગાંજો કહેવાયું. અને શિવની ચલમને આ કથા સાથે જોડી દેવામાં આવી. અને પછી તેને અમુક સમુદાય શિવની પ્રસાદીના રૂપમાં ગ્રહણ કરવા લાગ્યા.

ભાંગની વાત કરીએ તો તેનું સેવન બારેય મહિના કોઈપણ નશાકારક ચીજ ના લેતા હોય તેઓ પણ શિવરાત્રી પર ભાંગ પ્રસાદ તરીકે લેવાનું આવશ્યક સમજે છે અથવા પસંદ કરે છે. અને ભાંગનું સેવન સીધું જ લાભપ્રદ છે. એવી માન્યતા છે કે તેનાથી શિવત્વ નો સંચાર થાય છે. ‘ગંગ અને ભંગ બે બહેનો સદા રહે શિવ સંગ’પાપ નિવારણ ગંગ અને હોશ નિવારણ ભંગ અને કાશીમાં તો ભાંગ તૈયાર કરવી તે પણ એક અધ્યાત્મિક પ્રક્રિયા છે. સાધુ સમાજમાં ચલમ ભરવી અને ઝ્ગવવી એ પણ એક શ્રદ્ધાનો ભાવ પેદા કરે છે ભાંગ અને ગાંજો દેશી ચીજ હોવાથી ગરીબોની ચીજ મનાય છે આપણે ત્યાં જ્યાં સુધી વિલાયતી લેબલ ના લાગે તેની કોઈ ઈજ્જત ના હોય પણ જેવું વિલાયતી લેબલ લાગે કે તરત જ તે ચીજ માન્યતા પ્રાપ્ત બની જાય હવે એ દિવસો દુર નથી કે આપણા દેશમાં પણ વીડ એનર્જી વૈધાનિક માન્યતા મળી જાય અને દમ મારો દમ ના નારા ફરી ગુંજવા લાગશે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ જોર્જ વાશિંગટનના સમયે વધુ ને વધુ ગાંજાને ઉગાડવા માટે નિર્દેશ કરાયેલ. વાશિંગટન પોતે તમાકુના મોટા ખેડૂત હોવા છતાં તેમને ગાંજાના મહત્વને સ્વીકારેલું અને રાની એલીઝાબેથ પ્રથમે પણ મોટા કિસાનોને તેમના ખેતરમાં એક ભાગમાં ગાંજાના વાવેતરનો આદેશ કરેલ અંગ્રેજોએ ગાંજા ચરસના મોટાપાયે વપરાશને ધ્યાનમાં લઈને તેના પર ભારે ટેક્ષ 1856માં જ નાખી દીધેલ. થોડાક વર્ષો પછી બ્રિટીશ સંસદમાં ભારતમાં ગાંજા ભાંગ અને ચરસના સેવન અને તેના ટેક્સેશન પર ત્રણ હાજર પાનાથી પણ વધુ પાનાનો રીપોર્ટ પ્રસ્તુત કરવામાં આવેલ જે આ વિષય પર ઐતિહાસિક દસ્તાવેજ છે જેનો નિષ્કર્ષ એવો હતો કે સાધારણ ઉપયોગથી ગાંજા ભાંગ ચરસથી કોઈ નુકશાન નથી પહોંચતું. જો કે મુગલ કાળમાં પણ અમુક બાદશાહોએ તેના ઉપયોગ પર નિયંત્રણ મુક્વાનો પ્રયાસ કરેલો. બાબર ખુદ બાબરનામામાં તેનો ઉલ્લેખ કરી ચૂકેલ છે કે તેને અફઘાનિસ્તાનમાં જ ચરસના સ્વાદ વિષે ખબર પડી ચુકી હતી. અફઘાની ચરસ દુનિયામાં ઉંચી કક્ષાની મનાય છે. બ્રિટીશ કાળમાં ભારતમાં નિયંત્રિત કરવાના પ્રયાસ થઇ રહ્યા હતા ત્યારે એકબાજુ રાણી રવિક્ટોરિયાના અંગત ચિકિત્સક તેમની માસિકધર્મની પીડા માટે તેનો ઉપયોગ કર્યો હતો અને ઓન રેકોર્ડ ચિકિત્સકે કહેલું કે રાણી માટે આનાથી બીજી કોઈ યોગ્ય ઔષધી ઉપલબ્ધ નથી. તે પહેલા પણ આયર્લેન્ડના એક ડોક્ટર વિલિયમ બ્રુક જેઓ કલકત્તામાં નિયુક્ત થયેલા તેમણે પણ ગાંજો ઔષધી માટે ઉપયોગી હોવાનું જ્ઞાન ગોરા દર્દીઓમાં પ્રસારી દીધું જ હતું.

શેક્સપિયર માટે પણ એવું કહેવાતું કે તે ચલમનો દમ લગાવતા કેમ કે તેમની માટીની પાઇપ મળી આવેલ તેમાં ગાંજાના અંશ શોધકર્તાઓને મળી આવેલ. એટલે કે એવું સાબિત થાય કે માત્ર ભારતીય વિદ્વાનો જ ગંજેડી હતા તેવું નથી પરંતુ બ્રિટીશ સાહિત્યકારો પણ આના પારખું હતા અંગ્રેજોની સોસાયટી માં એક સમયે તેનો પ્રભાવ એટલો બધો વધી ગયો કે તેના નિયંત્રણનો કાયદો પસાર કરવો પડ્યો. અમેરિકામાં પણ એક માન્યતા બની ગઈ હતી કે ‘કલર્ડ’ લોકો ગોરી યુવતીઓને ગાંજો પીવડાવી મદહોશ કરી દે છે અને પછી તેનો ફાયદો ઉઠાવે છે. અમેરિકામાં પણ એલીટ ક્લાસ દારૂ સિગારેટ પીએ છે પણ વીડને થોડું વાઇલ્ડ ચીજ ગણે છે અને દારૂ સિગારેટ કંપનીઓ સાજીશ કરીને ગાંજાને બદનામ કરવા લાગી કેમ કે તેનાથી અધિક નફો કરતી નશાકારક વસ્તુઓના વ્યાપાર પર અસર પડે સાથે સાથે દારૂથી થતા દુષ્પરીણામ અને સમસ્યાઓ પણ ખત્મ થઇ જાય.

અમેરિકામાં તો જે કાંઈ માર્કેટેબલ હોય, ગ્રોથ પોટેનશ્ય્લ વધુ હોય તે વસ્તુ ઉંચાઈ પર જ હોય. એક સમયે ભારતમાં દબાણથી પ્રતિબંધ કરેલ અને આજે તેમાંથી અબજોની કમાણી માટે તેને પોતાના દેશમાં કાયદેસર કરી દીધુ. અમેરિકન  સરકાર અને ત્યાની પાવરફુલ લોબીને બ્લેક માર્કેટની બજાર 10 અબજ ડોલરથી 120 અબજ ડોલરની છે તે કાનૂની બનાવવી છે. અમેરિકનોનું એક જ સુત્ર છે, જીંદગીમાં મોજ કરવી હોય તે કરી લો ભલે આપત્તિ આવવી હોય તે આવે!

યુરોપ- અમેરિકામાં જે જે બાળકો સિગારેટ પીતા હોય તેણે ગાંજો ચીલમ પણ ફૂંકી હોય છે. લંડનના એડીકશન સેન્ટરના પ્રોફેસર વેયની હોલએ કહ્યું છે કે, છેલ્લા 20 વર્ષમાં ગાંજો પીનારની સંખ્યા અનેકગણી વધી ગઈ છે. આજે જે ટીનેજરો ગાંજાનો સ્વાદ લે છે તેમાંથી દરેક છમાંથી એક જણ તેનો વ્યસની બને છે અને ગમે તેમ કરીને- ચોરી કરીને, લૂંટફાટ કરીને પણ પૈસા મેળવી જે ભાવ માગે તે ભાવે ગાંજો ખરીદે છે.

ગાંજો,ચરસ, એલ.એસ.ડી.કે માર્જુઆના યુરોપ અમેરિકા જેવા અત્યંત આધુનિક ટેકનોલોજી અને કાયદા કાનુનમાં અતિ ચુસ્તકે નૈતિક ગણાતા દેશોમાં તેનું બિનકાયદેસર વેચાણનું પ્રમાણ અનેકગણું છે અને સૌથી અચરજની વાત એ છે કે તે જાહેર સ્થળોએ બેઝીઝક વેચાય છે જાહેર પાર્કમાં અને સ્ટ્રીટમાં તે વેચાય છે અને જાહેર સ્થળોએ યુવાનો તેનો નશો કરતા પણ જોવા મળે છે.

લંડનમાં અમે આવું ખરીદ-વેચાણ થતા જોયા છે અને યુવાનોને નશામાં બરબાદ થતા પણ જોયા છે. અમે બર્મિંઘહમના એક જાહેર પાર્કમાં સાંજે 6 વાગ્યે કસરત માટે ગયેલા ત્યારે નજરે જોયું છે બે વ્યક્તિ આવી અને લગભગ 20 જેટલા ટીનેજને માત્ર દસ મીનીટમાં આવી નશાકારક વસ્તુઓ આપીને ફટાફટ રોકડા લઈને ચાલતા થઇ ગયા અને કિશોરો પાર્કમાં જ તેનો નશો કરવા લાગ્યા, ઇંગ્લેન્ડ અમેરિકા જેવા વિકસિત દેશોમાં તો જાહેર પાર્ક સાંજે અંધારું થતા જ આવા નશાકારક ચીજોના અડ્ડા બની જતાં હોય છે.

આ દૂષણ ભારતમાં પણ ફેલાવો કરી રહ્યું છે અને યુવાનો અને ટીનેજ બાળકો તેનો ભોગ બની રહ્યા છે. હમણાં એકવાર સમાચારમાં એક આર્મીના મોટા હોદ્દા પર રહી ચુકેલા અધિકારીનું એવું કહેવું હતું કે પંજાબના યુવાનો પહેલા લશ્કરમાં વધુ જોડતા પણ આજકાલ પ્રમાણ ખૂબ જ ઘટી ગયું છે અને તેનું કારણ આ નશાકારક દ્રવ્યો છે.

વિદેશોમાં તો ટીનેજ અને યુવાનો આવા નશાકારક વ્યસનોને કારણે બરબાદ થઇ રહ્યા છે ગેરમાર્ગે જઈ રહી છે અને તેને કારણે ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓ પણ વધી રહી છે. લત લાગવાને કારણે તેઓ તેના માટે ચોરી કે કોઈપણ ગુનાહિત કામ પણ કરવા લાગે છે.
હવે તો આ દૂષણ ભારતમાં જે માત્ર અમુક સાધુ સમાજમાં પ્રચલિત હતું તે હવે મોટા શહેરોમાં યુવાનોમાં પણ પ્રવેશી રહ્યું છે. આજે બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને મુંબઈમાં સત્તાવાળાને ખબર નથી કે કેટલો ગાંજો પીવાય છે

આ ઉપર જણાવેલ ગાંજા ચરસ વિશેની માહિતી કોઈ નશાને પ્રોત્સાહન માટે નથી. આ લેખ નો ઉદ્દેશ જાગૃતિ માટે છે. માતા પિતા અને સમાજના અગ્રણીઓ આ બાબતે સચેત બને અને યુવાપેઢીને ગેરમાર્ગે જતાં અટકાવે, બિનકાયદેસર રીતે ઘુસાડવામાં આવતું દૂષણ રેવન્યુ માટે કાયદેસર બને તે પહેલાં જાગ્રત બનવાની જરૂર છે.